Polska właśnie dorzuca swoje składniki do unijnego przepisu na regulację sztucznej inteligencji. Ministerstwo Cyfryzacji poinformowało, że projekt ustawy o systemach sztucznej inteligencji przeszedł pozytywnie przez Komitet do Spraw Europejskich. Najnowsza wersja pojawiła się 22 sierpnia 2025 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji. To ważny krok – bo chodzi o wdrożenie w Polsce przepisów unijnego AI Act (2024/1689), czyli pierwszej na świecie tak kompleksowej regulacji dotyczącej AI.
AI Act – co już weszło do menu?
AI Act nie wszedł w życie „na raz”, tylko porcjami – tak, by rynek miał czas na przetrawienie nowych obowiązków. Oto, co już obowiązuje:
- od lutego 2025 r. – zakazano stosowania szczególnie niebezpiecznych systemów AI, m.in. technologii rozpoznawania emocji w miejscu pracy czy systemów punktowej oceny obywateli (tzw. social scoring),
- od 2 sierpnia 2025 r. – weszły przepisy dla dostawców modeli AI ogólnego przeznaczenia (np. ChatGPT). Muszą oni zapewniać większą przejrzystość działania i raportować swoje rozwiązania,
- również od 2 sierpnia 2025 r. – państwa członkowskie zostały zobowiązane do stworzenia własnych instytucji nadzorujących rynek AI.
Polska ma tu lekkie opóźnienie, ale – jak podkreśla Ministerstwo Cyfryzacji – nie jesteśmy sami. Spora grupa państw członkowskich również dopiero „smaży” swoje krajowe przepisy. Celem jest wspólna receptura: spójność i bezpieczeństwo w całej Unii Europejskiej.
Co zawiera polski projekt ustawy o systemach AI?
Polski ustawodawca przygotował już swój „przepis” na nadzór nad sztuczną inteligencją. Projekt ustawy (U71) wskazuje kilka kluczowych elementów:
- Nowy organ regulacyjny – powstanie Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, która będzie czuwać nad zgodnością systemów AI z wymogami prawa i monitorować ich stosowanie. To coś w rodzaju głównego kucharza, który sprawdza, czy cała receptura jest bezpieczna i działa tak, jak powinna.
- Organ notyfikujący – rolę tę obejmie minister cyfryzacji, odpowiedzialny za „certyfikowanie” instytucji oceniających zgodność systemów AI. Można powiedzieć: ktoś, kto przyznaje pieczęć jakości.
- Procedury w razie naruszeń – jeśli ktoś „przekroczy miarkę”, projekt przewiduje konkretne procedury. Na stole są zarówno sankcje administracyjne, jak i finansowe.
- Współpraca instytucji – ustawa zakłada wymianę informacji między ministerstwami i organami odpowiedzialnymi za rozwój technologii oraz bezpieczeństwo. To ważne, bo nad AI trzeba czuwać zespołowo.
Do najnowszej wersji projektu dołączono też protokół rozbieżności – swoje zastrzeżenia zgłosiły m.in. Ministerstwo Rozwoju i Technologii, Ministerstwo Finansów i MSWiA. To pokazuje, że sztuczna inteligencja dotyka wielu pól jednocześnie: gospodarki, finansów publicznych, bezpieczeństwa państwa czy ochrony danych osobowych.
Dlaczego to istotne dla przedsiębiorców i innowatorów?
Wdrożenie AI Act to nie kolejna formalność, którą można schować do szuflady. To zmiana, która przełoży się bezpośrednio na codzienność biznesu:
- Startupy i firmy technologiczne – będą musiały prowadzić dokumentację i raportować sposób działania systemów AI.
- Dostawcy modeli ogólnego przeznaczenia (np. narzędzi podobnych do ChatGPT) – zostaną objęci obowiązkiem przejrzystości, w tym ujawniania danych o procesie trenowania modeli.
- Firmy korzystające z AI w obszarach wrażliwych (rekrutacja, edukacja, medycyna) – będą musiały wdrożyć procedury oceny ryzyka i upewnić się, że systemy działają zgodnie z prawem.
- Administracja publiczna – również stanie przed sporym zadaniem. Wdrażając AI, urzędy będą musiały pilnować zgodności z unijnymi wymogami – każde uchybienie może prowadzić do odpowiedzialności prawnej.
Wsparcie Kancelarii prawnej
Nowe regulacje to dodatkowe obowiązki i ryzyka – zwłaszcza dla młodych, innowacyjnych firm. Dlatego w tym gąszczu przepisów nieocenione jest wsparcie kancelarii, która zna specyfikę sektora nowych technologii i potrafi przełożyć paragrafy na język praktyki.
Racuszek Prawny działa głównie na terenie Małopolski, ale dzięki nowoczesnej kuchni prawa serwuje również dobrze przygotowane porady online – dostępne dla przedsiębiorców z całej Polski.
Aleksandra Maciocha
Doktor nauk prawnych | Radca prawny | Mediator