Nowelizacja kodeksu postępowania cywilnego z 2019 r. nieprzypadkowo wprowadziła do treści art. 187 § 1 pkt 3 k.p.c. wymóg wskazania w pozwie, czy strony podjęły próbę mediacji bądź innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a jeśli nie – wyjaśnienia przyczyn ich niepodjęcia.
| Art. 187 Kodeksu postępowania cywilnego [Treść pozwu]§ 1. Pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać:1) dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna;11) oznaczenie daty wymagalności roszczenia w sprawach o zasądzenie roszczenia;2) wskazanie faktów, na których powód opiera swoje żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu;3) informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia. |
Konsekwencje niedochowania wymogu
Brak tej informacji nie stanowi przeszkody do nadania sprawie dalszego biegu. Nie jest to bowiem „brak istotny” w rozumieniu procedury cywilnej, który mógłby prowadzić do zwrotu pozwu. Nie oznacza to jednak, że ustawodawca potraktował obowiązek czysto formalnie – przeciwnie, nadał mediacji i innym formom ADR szczególne znaczenie.
Zaniechanie wskazania informacji o próbach mediacji może mieć inne skutki procesowe. Przewodniczący sądu, rozważając sposób prowadzenia sprawy, może np. skierować ją na posiedzenie informacyjne lub posiedzenie niejawne. Ponadto, brak prób polubownego rozwiązania konfliktu może zostać uwzględniony przy rozstrzyganiu o kosztach – zwłaszcza w świetle art. 103 § 2 k.p.c., który pozwala obciążyć stronę kosztami procesu, jeżeli bez uzasadnionej przyczyny uchyliła się od mediacji.
Można więc powiedzieć, że ten element pozwu działa jak delikatna przyprawa – nie przesądza o dopuszczalności całego dania (procesu), ale może wpłynąć na jego smak, zwłaszcza przy końcowym rachunku kosztów.
Dlaczego mediacja?
Wprowadzenie tego wymogu to część szerszej polityki sądowej – konsekwentnego promowania alternatywnych metod rozwiązywania sporów. Mediacja daje stronom szansę na szybsze, tańsze i mniej obciążające emocjonalnie zakończenie konfliktu. Co więcej:
- pozwala zachować kontrolę nad wynikiem sprawy,
- ogranicza ryzyka procesowe,
- a zawarte porozumienie – po zatwierdzeniu przez sąd – ma moc ugody sądowej i jest egzekwowalne jak wyrok.
To pokazuje, że mediacja nie jest „słabszą” alternatywą procesu, lecz często jego bardziej pragmatycznym odpowiednikiem.
Wniosek
Z perspektywy praktyki należy więc stwierdzić, że brak informacji o próbach mediacji w pozwie nie zamyka drogi sądowej, ale może negatywnie wpłynąć na pozycję strony w toku postępowania – zwłaszcza przy rozstrzyganiu o kosztach. Ustawodawca nie uczynił z mediacji warunku sine qua non procesu, lecz zastosował subtelny mechanizm zachęty. Dlatego racjonalnie planując strategię procesową, warto poważnie rozważyć ten krok – bo czasem mediacja działa jak dobrze dobrany przepis: pozwala osiągnąć ten sam efekt szybciej, taniej i z mniejszą dawką stresu.
Praktyczne spojrzenie
Jako radca prawny oraz mediator mogę zapewnić, że profesjonalne wsparcie na etapie mediacji nie tylko zwiększa szanse na osiągnięcie satysfakcjonującego porozumienia, ale także pozwala właściwie zabezpieczyć interesy stron. Mediacja to nie rezygnacja z ochrony prawnej, lecz świadome wykorzystanie narzędzia, które nierzadko okazuje się skuteczniejsze i bardziej efektywne niż wieloletni proces. Dlatego zanim zdecydują się Państwo na skierowanie sprawy do sądu, warto rozważyć tę ścieżkę – bywa, że prowadzi ona do bardziej trwałych i korzystnych rozwiązań.
Zapraszam do kontaktu!📩 kancelaria@radcaprawny-maciocha.com